Üretim Alanında Depolama Yapmak Ne Kadar Güvenli? Yangın Riskine Karşı Stokları Ayırmanın Önemi

Bir üretim tesisinde boş kalan her metrekare değerlidir. Bu nedenle işletmeler büyüdükçe hammadde, ambalaj, ara mamul veya bitmiş ürünlerin üretim alanının içinde ya da hemen yanında depolanması oldukça yaygın bir uygulamadır.

İlk bakışta bu yöntem oldukça avantajlı görünebilir. Malzeme üretim hattına yakındır, sevkiyat kolaydır ve işletme ayrıca bir depolama alanına ihtiyaç duymaz.

Ancak depolama kararı yalnızca “Ürünü nereye sığdırabiliriz?” sorusuyla değerlendirilmemelidir.

Özellikle stok miktarı büyüdükçe şu soru da önem kazanır:

Üretim ve stoklarımızın tamamını aynı risk alanında mı topluyoruz?

Üretim Tesislerinde Yangın Riski Neden Daha Farklıdır?

Üretim yapılan tesislerde, yalnızca depolama amacıyla kullanılan bir alana kıyasla çok daha fazla faaliyet aynı anda gerçekleşebilir.

Üretim makineleri, elektrik panoları ve tesisatları, motorlar, bakım faaliyetleri, kaynak ve diğer sıcak işler, ısı oluşturan ekipmanlar, forklift ve şarj alanları ile prosese bağlı kimyasallar işletmenin faaliyet türüne göre potansiyel risk kaynakları oluşturabilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın güvenli istifleme rehberi de fabrika ve depolardaki yangınlar açısından elektrik teçhizatının önemine dikkat çekiyor; elektrik sistemlerinin güvenli kurulması, bakımının yapılması ve yanıcı maddelerle ilişkili konumunun değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Üretim tesislerinde ayrıca boya, solvent, yağ, ambalaj malzemeleri veya işletmenin prosesine bağlı başka yanıcı maddeler bulunabilir.

Dolayısıyla mesele yalnızca yangının çıkma ihtimali değildir.

Asıl önemli konulardan biri, yangın çıktığında ne kadar malzemenin aynı olaydan etkilenebileceğidir.

Üretim Alanının Yanında Büyük Miktarda Stok Tutmak Riski Nasıl Büyütebilir?

Bir üretim tesisinde çıkan yangın öncelikle makine ve üretim hattını etkileyebilir.

Ancak aynı bina veya risk alanında işletmenin;

hammaddeleri, ara mamulleri, ambalajları ve satışa hazır bitmiş ürünleri de bulunuyorsa, tek bir olay işletmenin birden fazla kritik varlığını aynı anda etkileyebilir.

Bu durumda işletme yalnızca üretim kapasitesini değil, üretimi yeniden başlatabilmek için ihtiyaç duyduğu hammaddeleri ve müşterilerine göndermeyi planladığı hazır ürünleri de kaybetme riskiyle karşılaşabilir.

Bu nedenle risk yönetiminde yalnızca stok miktarını değil, stokların nerede bulunduğunu da düşünmek gerekir.

Paletler ve Ambalaj Malzemeleri de Yangın Yükünün Bir Parçasıdır

Depolanan ürünün kendisinin yanıcı olmaması, depolama alanında yangın açısından değerlendirilecek hiçbir unsur olmadığı anlamına gelmez.

Ahşap paletler, karton kutular, plastik ambalajlar ve bazı paketleme malzemeleri yangın yüküne katkıda bulunabilir. Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı’nın kimyasal depolama rehberinde de depolanan ürünlerin yanı sıra plastik ambalajların ve paletlerin yanıcı malzeme görevi görebileceği belirtiliyor.

Stok yoğunluğu arttıkça depolama düzeni, geçiş koridorları, kaçış yolları, sprinkler yerleşimi ve yangının yayılımını sınırlandırmaya yönelik önlemler daha da önemli hale gelir.

ÇSGB’nin güvenli istifleme rehberi de mevcut yerleşim planının yangın ve dumanın yayılmasına etkisinin değerlendirilmesini; kaçış yollarının açık tutulmasını ve sprinkler gibi yangının etkisini azaltıcı sistemlerin dikkate alınmasını öneriyor.

Asıl Risk: Üretim ve Stoğun Aynı Anda Kaybedilmesi

Bir işletme açısından yangının maliyeti yalnızca yanan makinenin veya ürünün bedeli değildir.

Olay sonrasında;

üretimin durması, müşteriye teslimatların gecikmesi, yeniden hammadde temini, makinelerin onarılması veya yenilenmesi, tesisin yeniden faaliyete hazırlanması ve operasyonun normale dönmesi zaman alabilir.

Üstelik güvenlik amacıyla tutulan stok da üretim tesisiyle aynı yerdeyse, işletmenin kriz sırasında kullanmayı planladığı stok da aynı olaydan etkilenebilir.

Burada önemli bir çelişki ortaya çıkar:

Güvenlik stoğu oluşturmak işletmeyi tedarik riskine karşı koruyabilir; ancak güvenlik stoğunun tamamını üretim tesisiyle aynı risk alanında tutmak başka bir yoğunlaşma riski yaratabilir.

Stokları Fiziksel Olarak Ayırmak Neden Bir Risk Yönetimi Stratejisi Olabilir?

Her işletmenin bütün stoklarını başka bir depoya taşıması gerekmez.

Daha dengeli bir model uygulanabilir.

Üretimde kısa vadede kullanılacak miktar fabrikanın kendi deposunda tutulurken, belirlenen güvenlik stoğu, fazla hammadde, dönemsel stok veya hazır ürünlerin bir bölümü farklı bir depolama lokasyonunda tutulabilir.

Böylece işletme tüm stoklarını tek bir fiziksel noktada toplamak yerine stoklarını farklı lokasyonlara dağıtmış olur.

Bu yaklaşım yangını önlemez.

Ancak bir tesiste meydana gelebilecek olayın işletmenin bütün stoklarını aynı anda etkilemesi riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Fabrikanın Hemen Yanındaki Depo Gerçekten Ayrı Bir Risk Alanı mı?

Bu da önemli bir ayrımdır.

Depo üretim binasından ayrı görünse bile aynı yapı içerisinde, bitişik bölümde veya yangının kolaylıkla yayılabileceği bir konumdaysa riskin gerçekten ne kadar ayrıştırıldığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yangın bölmeleri, yapı özellikleri, mesafe, kullanılan malzemeler, yangın algılama ve söndürme sistemleri gibi birçok unsur sonucu değiştirir.

Dolayısıyla “ayrı kapısı var, o halde ayrı depodur” şeklinde düşünmek yeterli değildir.

İşletmenin yangın risk değerlendirmesinin uzmanlar tarafından tesisin gerçek koşullarına göre yapılması gerekir.

Dış Depolama Sadece Alan Kazandırmak İçin Kullanılmaz

Dış depo çoğu zaman fabrikada yer kalmadığında kullanılan ek alan olarak düşünülür.

Oysa dış depolamanın başka bir işlevi daha olabilir:

stok riskini fiziksel olarak dağıtmak.

Örneğin bir üretici;

fabrikada 1–2 haftalık operasyon stoğunu tutabilir,

daha uzun süre kullanılacak hammaddelerini dış depoya aktarabilir,

güvenlik stoğunu farklı lokasyonda tutabilir,

üretimi tamamlanan ancak henüz sevk edilmeyecek ürünleri dış depoya çıkarabilir.

Böylece fabrika üretim için daha düzenli kullanılabilirken işletmenin tüm stoğu da tek noktada yoğunlaşmamış olur.

Depoway ile Üretim Alanınızdan Ayrı Bir Stok Noktası

Çerkezköy ve çevresi Türkiye’nin önemli üretim merkezlerinden biri.

Bölgede faaliyet gösteren işletmeler için fabrikanın yakınında fakat üretim operasyonundan fiziksel olarak ayrı bir depolama alanı kullanmak, stok yönetiminin yanında iş sürekliliği planının da bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Depoway, uygunluğu değerlendirilen;

hammadde,

ara mamul,

paletli ürün,

ambalajlı ürün ve

bitmiş ürünlerin

geçici veya daha uzun süreli depolanması için işletmelere ek alan sağlayabilir.

Böylece üretim alanınızı üretime ayırırken stoklarınızın bir bölümünü farklı bir lokasyonda yönetebilirsiniz.

Yangın Güvenliğinde Depo Seçerken Nelere Bakılmalı?

Stoğu fabrikadan çıkarmak tek başına yeterli değildir. Taşındığı deponun da güvenlik koşullarının değerlendirilmesi gerekir.

Yangın algılama ve söndürme altyapısı, sprinkler sistemi, elektrik tesisatının durumu, uygun istifleme, kaçış ve erişim yolları, depolanan ürünlerin niteliği, yanıcı veya özel koşul gerektiren ürünlerin ayrıştırılması ve tesisin risk değerlendirmesi önemlidir. ÇSGB de yanıcı maddeler için uygun depolama alanları oluşturulmasını ve bu alanların düzenli denetlenmesini öneriyor.

Depoway’de bulunan sprinkler yangın söndürme sistemi de bu noktada kurumsal anlatımımızda özellikle vurgulayabileceğimiz bir özellik.